สเต็มเซลล์จากไขกระดูก vs ไขมัน ต่างกันอย่างไร แบบไหนที่คลินิกชองดัมเซลล์ใช้

การเลือกแหล่งเก็บสเต็มเซลล์เป็นหนึ่งในคำถามแรก ๆ ที่ผู้ป่วยควรถามคลินิกก่อนตัดสินใจรักษา เพราะแต่ละแหล่งมีวิธีเก็บ ปริมาณเซลล์ และการนำไปใช้ที่ต่างกัน สองแหล่งหลักที่ใช้กันแพร่หลายในเวชศาสตร์ฟื้นฟูคือไขกระดูก (bone marrow) และเนื้อเยื่อไขมัน (adipose tissue) ทั้งสองแบบเป็นการใช้เซลล์ของผู้ป่วยเอง (autologous) จึงไม่มีประเด็นความเข้ากันไม่ได้ทางภูมิคุ้มกันเหมือนกัน

การเก็บไขกระดูกมักทำที่บริเวณกระดูกเชิงกราน (iliac crest) ภายใต้ยาชาเฉพาะที่หรือยาระงับความรู้สึกระดับเบา ใช้เข็มเจาะดูดไขกระดูกออกมาปริมาณหนึ่ง ขั้นตอนนี้อาจทำให้รู้สึกไม่สบายตัวช่วงสั้น ๆ และมีรอยเจ็บบริเวณที่เจาะได้ในบางราย ส่วนการเก็บไขมันมักทำโดยการดูดไขมัน (mini liposuction) จากหน้าท้องหรือต้นขา ซึ่งเป็นหัตถการที่คนไข้อาจคุ้นเคยมากกว่าเพราะใกล้เคียงกับการดูดไขมันเพื่อความงาม

ในแง่ปริมาณ เนื้อเยื่อไขมันมักให้จำนวนสเต็มเซลล์ต่อกรัมของเนื้อเยื่อสูงกว่าไขกระดูกอย่างชัดเจน ทำให้บางคลินิกเลือกใช้ไขมันเมื่อเน้นเรื่องปริมาณเซลล์ อย่างไรก็ตาม ไขกระดูกมีข้อได้เปรียบตรงที่มีประวัติการศึกษาทางคลินิกที่ยาวนานกว่ามาก โดยเฉพาะในการใช้รักษาโรคเลือดและมะเร็งเม็ดเลือดขาวมาตั้งแต่ก่อนที่คำว่า 'สเต็มเซลล์เพื่อความงามหรือชะลอวัย' จะเป็นที่รู้จัก

ในทางชีววิทยา MSC จากไขกระดูกมีความเชื่อมโยงใกล้ชิดกับระบบเลือดและระบบภูมิคุ้มกันมากกว่า เนื่องจากไขกระดูกเป็นแหล่งกำเนิดของเซลล์เม็ดเลือดทุกชนิด งานวิจัยจึงมักอ้างถึงศักยภาพของ MSC จากไขกระดูกในการปรับสมดุลภูมิคุ้มกันและกระตุ้นการสร้างหลอดเลือดใหม่ (angiogenesis) ขณะที่ MSC จากไขมันมีการศึกษาในด้านการซ่อมแซมเนื้อเยื่ออ่อนและผิวหนังอย่างแพร่หลายเช่นกัน แต่ทั้งสองแหล่งยังมีงานวิจัยเชิงเปรียบเทียบโดยตรงในมนุษย์ที่จำกัด

คลินิกชองดัมเซลล์ระบุอย่างชัดเจนว่าเลือกใช้สเต็มเซลล์จากไขกระดูกในทุกโปรแกรม ไม่ว่าจะเป็นโปรแกรมฟื้นฟูทั้งร่างกาย (淸Cell) โปรแกรมสมรรถภาพทางเพศ (性Cell) โปรแกรมผิวและเส้นผม (美Cell, 毛Cell) หรือโปรแกรมอาการปวด (活Cell) โดยให้เหตุผลด้านความเชื่อมโยงกับระบบภูมิคุ้มกันและหลอดเลือดเป็นหลัก ทั้งกระบวนการเก็บไขกระดูก สกัดเซลล์ และฉีดกลับเข้าร่างกายเกิดขึ้นภายในครึ่งวันเดียวกันตามที่คลินิกระบุ

ผู้ป่วยที่กำลังเปรียบเทียบคลินิกต่าง ๆ ควรสังเกตว่าคลินิกแต่ละแห่งอาจเลือกแหล่งเซลล์ต่างกันด้วยเหตุผลที่แตกต่างกัน บางแห่งเน้นความสะดวกของการเก็บไขมัน บางแห่งเน้นความเชื่อมโยงกับระบบภูมิคุ้มกันของไขกระดูก ไม่มีคำตอบเดียวที่ถูกต้องตายตัวว่าแหล่งใด 'ดีกว่า' เพราะขึ้นกับเป้าหมายการรักษา สภาพร่างกายผู้ป่วย และงานวิจัยที่รองรับในแต่ละข้อบ่งชี้

อีกประเด็นที่ควรพิจารณาคือความเจ็บปวดและระยะพักฟื้นของการเก็บเซลล์ทั้งสองวิธี การเจาะไขกระดูกอาจทำให้รู้สึกปวดตื้อบริเวณสะโพกได้หนึ่งถึงสองวัน ส่วนการดูดไขมันอาจมีรอยช้ำหรือบวมบริเวณที่ดูดได้ในลักษณะคล้ายการดูดไขมันทั่วไป ทั้งสองวิธีถือเป็นหัตถการที่มีความเสี่ยงต่ำเมื่อทำโดยแพทย์ผู้มีประสบการณ์ แต่ผู้ป่วยควรสอบถามรายละเอียดการดูแลหลังหัตถการจากคลินิกโดยตรง

โดยสรุป ทั้งไขกระดูกและไขมันเป็นแหล่งสเต็มเซลล์ของตัวเองที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย และไม่มีข้อสรุปทางวิชาการที่ฟันธงว่าแหล่งใดเหนือกว่าอีกแหล่งในทุกข้อบ่งชี้ สิ่งสำคัญคือการเข้าใจเหตุผลที่คลินิกแต่ละแห่งเลือกใช้ และสอบถามข้อมูลปริมาณเซลล์ วิธีสกัด และความเสี่ยงเฉพาะของแต่ละวิธีให้ครบถ้วนก่อนตัดสินใจ